1. Tại sao khi đi xe lại bị chóng mặt, buồn nôn

Say tàu xe là sự “nhầm lẫn” các tín hiệu chuyển động gửi đến não bộ từ tai, mắt, cơ bắp,… gây ra sự xung đột. 

• Hệ thống tiền đình (Tai trong): Giúp giữ thăng bằng cho cơ thể, cảm nhận tín hiệu chuyển động của xe gửi đến não rằng cơ thể đang chuyển động. Các chất dẫn truyền thần kinh trong tiền đình thể đóng vai trò trong sự phát triển của say xe, bao gồm histamine, serotonin, acetylcholine và dopamine.

• Hệ thống thị giác (mắt): Nếu mắt nhìn vào cảnh vật chuyển động, mắt sẽ gửi tín hiệu cơ thể đang chuyển động lên não. Nhưng, nếu chỉ tập trung vào vật thể cố định (điện thoại, sách, ghế phía trước,…) thì mắt sẽ gửi tín hiệu cơ thể đang đứng đứng yên.
• Hệ thống cảm giác của cơ thể: Khi ngồi yên trên ghế, các cơ, khớp lại cảm nhận được cơ thể ở trạng thái tương đối tĩnh.

Vì thế, não bộ không thể xử lý tất cả thông tin này, gây ra cảm giác chóng mặt, buồn nôn.

Bên cạnh đó, mùi xe, mùi xăng, dầu, làm tăng cảm giác buồn nôn.

Tài liệu tham khảo

Nutritional and Behavioral Countermeasures as Medication Approaches to Relieve Motion Sickness: A Comprehensive Review

2. Ai thường bị say tàu xe?

Tùy thuộc vào sự nhạy cảm của cơ thể nên mức độ say tàu xe của mỗi người khác nhau.

Dựa vào nghiên cứu trước đó cho thấy:

• Tình trạng say tàu xe xảy ra thường xuyên hơn ở nữ giới so với nam giới
• Phổ biến hơn ở trẻ em từ 2 tuổi đến 12 tuổi so với người lớn; 
• Tình trạng này hiếm gặp ở trẻ sơ sinh < 2 tuổi.

Tài liệu tham khảo

Genetic variants associated with motion sickness point to roles for inner ear development, neurological processes and glucose homeostasis

3. Mẹo chữa chóng mặt, buồn nôn do say xe

1. Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ ngon sẽ khiến đầu óc tỉnh táo, sảng khoái và cơ thể khỏe mạnh. Khi thiếu ngủ, não bộ sẽ mệt mỏi, trì trệ, bạn sẽ dễ say xe hơn.

2. Ăn uống hợp lý

Ăn nhẹ nhàng dễ tiêu hóa. Tránh ăn quá nó hoặc để bụng đói.

Thức ăn nặng mùi, nhiều dầu mỡ sẽ khiến dạ dày bị kích thích, tăng cảm giác buồn nôn.

Tránh đồ uống có gas, cồn: Những đồ uống này làm đầy hơi, khó tiêu, làm tệ hơn tình trạng xay xe.

3. Sử dụng gừng tươi, kẹo gừng, vỏ quýt/cam

Gừng, vỏ quýt/cam là những tinh dầu tự nhiên, có mùi thơm nhẹ nhàng. Mùi thơm này có thể át mùi xe và kích thích hệ thần kinh. Vì vậy, bạn cảm thấy thoải mái hơn, giảm triệu chứng say xe.

4. Chọn vị trí ngồi phù hợp, ngắm cảnh vật xung quanh

Chọn vị trí ngồi gần cửa sổ, thoáng mát, dễ nhìn ra cửa sổ hoặc cùng hướng với chiều xe chạy, nhìn ra cảnh vật bên ngoài xa. Những điều này khiến bạn có cảm giác thoải mái hơn trong chuyến đi.

5. Tránh nhìn vào điện thoại, đọc sách báo

Đọc sách, lướt điện thoại cần sự tập trung cao, mắt sẽ cảm nhận bạn đang đứng yên khiến não xử lý thêm nhiều thông tin, gây rối loạn.

6. Không ngồi gần những người say xe

Khi ngồi cạnh người bị say xe bạn sẽ có cảm giác sợ hãi và có thể say xe nhiều hơn.

7. Nhắm mắt và ngủ một giấc

Nếu buồn ngủ bạn có thể tranh thủ ngủ một giấc như vậy sẽ tránh được cơn say xe hiệu quả. Tuy nhiên, nếu đi một mình bạn nên hẹn đồng hồ báo thức hoặc nhờ người khác gọi để không bị ngủ quên.

XEM THÊM:

Inatos

Tại sao bạn thường xuyên “chóng mặt”?

Lo lắng vì chóng mặt thường xuyên? Bài viết này giải mã các nguyên nhân phổ biến, từ những yếu tố đơn giản đến dấu hiệu sức khỏe cần chú ý, giúp bạn hiểu rõ và đưa ra quyết định đúng đắn.

1. Định nghĩa “chóng mặt” là gì?

Chóng mặt là một triệu chứng phổ biến, một hội chứng hoặc một bệnh lý trong cơ thể chúng ta.

Chóng mặt là một triệu chứng chủ quan và khó xác định. Chính vì thế, chúng ta có thể bị nhầm lẫn giữa chóng mặt thật sự và choáng váng. 

Choáng váng hay chóng mặt không do tiền đình là cảm giác lâng lâng, nhẹ đầu, xây xẩm, tối mắt, chao đảo và đứng không vững…nhưng KHÔNG có bất kỳ ảo giác chuyển động nào.

2. Triệu chứng của chóng mặt sẽ như thế nào?

Những người bị chóng mặt thường mô tả triệu chứng này bằng các cụm từ như:

• Quay cuồng
• Nghiêng ngả
• Đung đưa
• Mất thăng bằng
• Tối sầm mắt

Những triệu chứng khác có thể đi kèm với chóng mặt bao gồm:

• Cảm thấy buồn nôn
• Hoa mắt
• Ói mửa
• Giật nhãn cầu, căng tức mắt
• Đau đầu
• Đổ mồ hôi
• Ù tai, nghe tiếng ve kêu, gió thổi trong tai hoặc nghe kém

3. Nguyên nhân gây “chóng mặt”

Có nhiều nguyên nhân gây ra chóng mặt và gây ra nhiều mức độ khác nhau cho cơ thể. Việc xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng trong điều trị. 

Một số nhóm nguyên nhân chính gây chóng mặt:

3.1 Nguyên nhân liên quan đến tiền đình

Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính do hạt sỏi tai di chuyển lạc chỗ vào các ống bán khuyên.

Viêm tiền đình, viêm thần kinh tiền đình.

Bệnh Meniere: bệnh rối loạn tai trong gây ra chóng mặt, đau đầu và suy giảm thính lực. 

U dây thần kinh thính giác số VIII,…

3.2 Nguyên nhân liên quan đến tuần hoàn máu và tim mạch 

Hạ huyết áp tư thế

Thiếu máu

Các bệnh tim mạch làm giảm lưu lượng máu lên não

Xơ vữa động mạch làm hẹp động mạch, máu kém lưu thông lên não

Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua gây tắc nghẽn tạm thời hoặc vĩnh viễn mạch máu

3.3 Nguyên nhân khác

Tác dụng phụ của thuốc: hạ huyết áp, lợi tiểu, an thần, chống trầm cảm,…

Rối loạn lo âu và căng thẳng

Đau nửa đầu sẽ đi kèm triệu chứng chóng mặt

Thoái hóa đốt sống cổ gây chèn ép các mạch máu hoặc dây thần kinh não, gây thiếu máu não tạm thời.

XEM THÊM:

Inatos

Mẹo chữa chóng mặt, buồn nôn do say xe