1. Cơ chế và lợi ích của việc tập thể dục đối với mỡ máu

1.1 Tăng HDL Cholesterol – Cholesterol “tốt”

Tập thể dục là một trong số ít các phương pháp tăng cường HDL – Cholesterol hiệu quả. Các bài tập giúp tăng nồng độ HDL – Cholesterol, thúc đẩy quá trình vận chuyển Cholesterol từ máu về gan xử lý. Vì vậy, hạn chế được tình trạng dư thừa và lắng đọng cholesterol tại thành động mạch.

Bên cạnh đó, tập thể dục cũng tác động đến thành phần và quá trình trưởng thành của HDL – Cholesterol. 

1.2 Giảm Triglyceride 

Triglyceride là loại mỡ dự trữ trong cơ thể và cung cấp năng lượng cho cơ bắp. Khi vận động, cơ bắp sẽ tiêu thụ một phần triglyceride để tạo năng lượng. Điều này góp phần giảm triglyceride trong máu.

1.3 Cải thiện LDL – Cholesterol

Tập thể dục giúp cải thiện kích thước hạt LDL – Cholesterol. Các hạt LDL – cholesterol nhỏ, đặc dễ tích tụ, gây xơ vữa, trở thành các hạt lớn hơn, xốp hơn. . Các hạt lớn này ít có khả năng xâm nhập vào thành mạch máu để gây hại hơn.

2. Các bài tập giúp cải thiện tình trạng mỡ máu cao

Để cải thiện tình trạng mỡ máu cao, chúng ta không nhất thiết phải tập những bài tập quá nặng. Hãy chọn những bài tập phù hợp với sức khỏe, thể trạng để đạt được hiệu quả tốt nhất.

2.1 Các bài tập Aerobic

Bài tập aerobic bao gồm các bài tập sức bền tim mạch như chạy bộ, chạy và đạp xe. 

*Nghiên cứu:

Một nghiên cứu về tác động của Aerobic với các chỉ số cholesterol máu, đã tiến hành phân tích tổng hợp 51 can thiệp có thời gian tập thể dục Aerobic trên 12 tuần. Tổng số người trong tất cả các nghiên cứu lên đến 4700 người.

Kết quả cho thấy, trung bình:

• Cholesterol HDL tăng 4,6% trong khi mức triglyceride giảm 3,7% và cholesterol LDL giảm 5%. 
• Tổng cholesterol không thay đổi, tuy nhiên, tỷ lệ cholesterol HDL và LDL được cải thiện đáng kể.

Bên cạnh đó, Tập các bài tập vừa phải, bền bỉ có tác động đến chỉ số mỡ máu tốt hơn so với các bài tập cường độ cao ngắt quãng.

2.2 Các bài tập kháng lực

Các bài tập kháng lực bao gồm: tập tạ, tập với dây kháng lực,…

Nghiên cứu trên nhóm 24 phụ nữ tiền mãn kinh tập kháng lực trong vòng 14 tuần, được chia thành 2 nhóm ngẫu nhiên: 

• Nhóm thử: nhóm tập luyện các bài tập kháng lực
• Nhóm chứng: Nhóm không tập luyện

Kết quả

• Tổng cholesterol: từ 4,6 xuống 4,26 mmol/L 
• Cholesterol LDL: từ 2,99 xuống 2,57 mmol/L
• Lượng mỡ cơ thể:  giảm từ 27,9 xuống 26,5%

Các nghiên cứu khoa học đã đưa ra những bằng chứng mạnh mẽ về việc tập luyện kháng lực (Resistance Training – như nâng tạ, tập với dây kháng lực, hay bodyweight) có tác động tích cực đến chỉ số lipid máu.

Kết luận: Mặc dù điều trị bằng thuốc là chìa khóa để điều trị rối loạn lipid máu, nhưng các thay đổi lối sống như tập thể dục nên tiếp tục được các bác sĩ tích cực khuyến khích và thúc đẩy. Tập thể dục là một phương pháp thay đổi lối sống trị liệu không dùng thuốc, chi phí thấp, có giá trị đối với chuyển hóa lipid và sức khỏe tim mạch.

*Tài liệu tham khảo

Effects of Regular Aerobic Exercise and Resistance Training on High-Density Lipoprotein Cholesterol Levels in Taiwanese Adults

Differential Effects of Aerobic Exercise, Resistance Training and Combined Exercise Modalities on Cholesterol and the Lipid Profile: Review, Synthesis and Recommendations

Effects of an Exercise Program on Cardiometabolic and Mental Health in Children With Overweight or Obesity: A Secondary Analysis of a Randomized Clinical Trial

The effects of exercise training on lipid metabolism and coronary heart disease

Xem thêm:

HAMOTOS – Giải pháp hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Các loại trái cây người mỡ máu cao nên ăn

Bên cạnh đó, trái cây thường chứa ít calo và nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể. Điều này cũng góp phần làm giảm lượng calo dư thừa chuyển hóa thành Triglycerides dự trữ.

Tuy nhiên, cần lưu ý hạn chế các loại trái cây quá ngọt vì chúng chứa nhiều đường Fructose, có thể làm tăng Triglycerides.

Dưới đây là các loại trái cây được khuyến nghị:

1. Nhóm Quả giàu Pectin (Chất xơ Hòa tan)

Pectin là một loại chất xơ hòa tan giúp hấp thụ cholesterol và đào thải nó ra khỏi cơ thể.

Táo: Rất giàu Pectin. Nên ăn cả vỏ (đã rửa sạch) để tối đa hóa lượng chất xơ.

Lê: Tương tự như táo, lê là nguồn chất xơ hòa tan tuyệt vời.

Các loại quả họ cam quýt (Citrus): Cam, bưởi, quýt (đặc biệt là phần cùi trắng và tép). Chúng cũng chứa các flavonoid giúp cải thiện chức năng mạch máu.

2. Nhóm Quả Mọng (Berries)

Các loại quả mọng có hàm lượng calo thấp, giàu nước và chất xơ, đồng thời chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên như vitamin C và E, và các vi chất dinh dưỡng như axit folic, canxi, selen, alpha và beta carotene, và lutein. 

Các chất chống oxy hóa mạnh (như Anthocyanins, flavonoids) giúp giảm viêm, bảo vệ mạch máu khỏi tổn thương do LDL-C bị oxy hóa. Hàm lượng calo thấp cũng góp phần làm giảm lượng calo dư thừa trong cơ thể.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các quả mọng làm giảm cholesterol toàn phần và tăng cholesterol HDL. Từ đó làm giảm nguy cơ chuyển hóa tim mạch.

Việt quất (Blueberries): Rất giàu chất chống oxy hóa, giảm tổng hợp axit béo.

Dâu tây (Strawberries): Giúp cải thiện mức HDL-C (cholesterol tốt) và giảm LDL-C bị oxy hóa.

Mâm xôi (Raspberries) và Lý chua (Blackcurrants).

3. Các loại Quả Giàu Chất béo Lành mạnh

Các quả này chứa chất béo không bão hòa đơn. Chất béo này có tác dụng hỗ trợ chống oxy hóa, cải thiện cân bằng lipid. Vì vậy, các quả này giúp giảm LDL-C mà không làm giảm HDL-C, bảo vệ thành mạch.

Quả Bơ: Giàu chất béo không bão hòa đơn và chất xơ. Bơ giúp cải thiện nồng độ lipid máu trong cơ thể.

4. Nhóm Trái cây Khác

Kiwi: Nguồn chất xơ và Vitamin C dồi dào, giúp chống oxy hóa và hỗ trợ tiêu hóa.

Nho (Đen/Đỏ): Vỏ nho chứa Resveratrol, một chất chống oxy hóa tốt cho tim mạch. Tuy nhiên, nên ăn với số lượng vừa phải vì nho có lượng đường tương đối cao.

*Tài liệu tham khảo

Role of Berry Bioactive Compounds on Lipids and Lipoproteins in Diabetes and Metabolic Syndrome

The Effect of Dietary Pectin on Lipid Composition of Blood, Skeletal Muscle and Internal Organs of Rats

XEM THÊM:

HAMOTOS – Giải pháp hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Triglyceride cao nên ăn gì?

Dưới đây là những thực phẩm nên ăn để giảm Triglycerides (TG):

1. Thực phẩm Giàu Omega-3 (Chất béo Tốt)

Omega-3 có khả năng làm giảm sản xuất Triglycerides tại gan và giảm viêm.

Cá béo: Các loại cá biển như Cá hồi, Cá thu, Cá trích, Cá mòi. Nên ăn ít nhất 2-3 lần mỗi tuần.

Hạt và Dầu: Hạt óc chó, dầu ô liu nguyên chất (Extra Virgin).

2. Ngũ cốc Nguyên hạt và các loại đậu

Chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường và chất béo trong ruột, hỗ trợ giảm TG.

Ngũ cốc nguyên hạt: Thay thế cơm trắng, bánh mì trắng bằng Gạo lứt, Yến mạch, Bánh mì nguyên cám.

Các loại đậu: Đậu lăng, đậu đen, đậu gà, đậu nành (cung cấp cả chất xơ và giàu protein thực vật).

3. Rau xanh, chất xơ hòa tan và Trái cây Ít đường

Tăng cường rau xanh và chọn trái cây có chỉ số đường huyết (GI) thấp.

Rau xanh đậm: Cải bó xôi (rau chân vịt), cải xoăn (kale), súp lơ.

Trái cây ít đường: Quả mọng (dâu tây, việt quất), Bưởi, Cam, Chanh (hạn chế các loại quả quá ngọt như xoài chín, nho, sầu riêng).

Rau củ quả: Bông cải xanh, Cà rốt, Táo, Chuối (chọn chuối xanh hoặc vừa chín tới sẽ ít đường hơn so với chuối chín).

4. Thịt Nạc và Nguồn Chất béo Lành mạnh

Thịt gia cầm: Chọn thịt gà, thịt vịt bỏ da (phần ức).

Thịt nạc: Chọn phần thịt nạc của lợn, bò (hạn chế).

Các loại hạt: Hạnh nhân, hạt hồ đào (ăn một lượng vừa phải).

5. Thực phẩm cần Kiêng kị Nghiêm ngặt

Khi TG cao, cần kiêng kị nghiêm ngặt những thứ sau:

Rượu bia và Đồ uống có cồn.

Đường và đồ ngọt: Nước ngọt, nước ép đóng hộp, bánh kẹo, kem.

Tinh bột tinh chế: Bánh mì trắng, mì ăn liền, bún phở.

Thực phẩm giàu Trans Fat: Đồ chiên rán, thức ăn nhanh.

*Tài liệu tham khảo

Lifestyle Changes to Reduce Triglycerides

Triglycerid

Xem thêm:

Hamotos – Giải pháp hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Rối loạn lipid máu nên ăn gì?

Chế độ ăn lý tưởng nên tập trung vào chất béo lành mạnh (chưa bão hòa), chất xơ hòa tan và ngũ cốc nguyên hạt.

1. Chất xơ Hòa tan và Ngũ cốc Nguyên hạt

Chất xơ hòa tan làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, tăng bài tiết axit mật, điều chỉnh hệ vi sinh vật đường ruột và có thể làm giảm sự hấp thụ lipid từ đường ruột.

Ngũ cốc: Yến mạch, cám yến mạch, lúa mạch (barley), và gạo lứt.

Các loại đậu: Đậu lăng, đậu gà, đậu đen, đậu nành (cung cấp chất xơ, protein thực vật và ít triglyceride.

Trái cây: Táo, lê, cam, bưởi (có chứa pectin – một loại chất xơ hòa tan).

Cà tím và đậu bắp: Hai loại rau ít calo này là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan tốt.

Rau củ: Cà rốt, khoai lang (ăn có kiểm soát).

2. Chất béo Không bão hòa (Đơn và Đa)

Các loại chất béo này giúp cải thiện tỷ lệ cholesterol, giảm LDL Cholesterol và triglyceride, tăng HDL cholesterol.

Omega-3: Rất hiệu quả trong việc giảm LDL Cholesterol. Nên ăn các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi ít nhất 2-3 lần/tuần.

Dầu ăn: Sử dụng Dầu ô liu nguyên chất (Extra Virgin), dầu hạt cải, dầu đậu nành, dầu hướng dương thay thế cho mỡ động vật, bơ.

Các loại hạt: Quả óc chó, hạt hạnh nhân, hạt hồ đào (chứa chất béo không bão hòa và chất xơ).

Quả bơ: Giàu chất béo không bão hòa đơn, giúp giảm LDL-C.

3. Thịt nạc (Ít Chất béo Bão hòa)

Thịt gia cầm: Chọn phần thịt nạc như ức gà, ức vịt và bỏ da hoàn toàn.

Thịt đỏ: Hạn chế ăn và nên chọn phần thịt nạc. Cá và hải sản (ngoài cá béo) là nguồn đạm lý tưởng.

Lời khuyên

Xây dựng chế độ ăn lành mạnh, nghiêm ngặt rất quan trọng để kiểm soát mỡ máu. Bữa ăn đa dạng kết hợp với lối sống khoa học sẽ mang lại hiệu quả tốt nhất cho cơ thể.

*Tài liệu tham khảo

How to Lower Cholesterol with Diet

11 foods that lower cholesterol

Soluble Fiber Supplementation and Serum Lipid Profile: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials

XEM THÊM:

Hamotos – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Tại sao uống nhiều rượu bia lại bị gan nhiễm mỡ?

Bệnh gan nhiễm mỡ có thể phục hồi nếu người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định của nhân viên y tế. Tình trạng gan nhiễm mỡ kéo dài có thể tiến triển thành viêm gan hoặc xơ gan do rượu. 

Dưới đây là cơ chế chính giải thích tại sao rượu bia gây tích tụ mỡ trong gan:

1. Rối loạn chuyển hóa chất béo

1.1 Tăng tổng hợp axit béo

Quá trình chuyển hóa rượu trong cơ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên quá trình khử NAD thành NADH. Tỷ lệ NADH/NAD tăng cao sẽ tác động trực tiếp lên quá trình chuyển hóa đường và chất béo. Sự hình thành Glucose bị giảm và tăng tổng hợp axit béo. 

Hơn thế, các chất chuyển hóa của rượu làm tăng tổng hợp protein SREBP-1. Các enzym tham gia vào quá trình tổng hợp axit béo chủ yếu được kiểm soát bởi protein liên kết yếu tố điều hòa sterol 1 (SREBP-1) này. Vì vậy, chất chuyển hóa này làm tăng quá trình tổng hợp chất béo ở gan và dẫn đến sự phát triển của gan nhiễm mỡ.

1.2 Ức chế quá trình Oxy hóa axit béo

Bên cạnh sự kích thích tăng tổng hợp chất béo, quá trình chuyển hóa rượu cũng ức chế sự oxy hóa axit béo trong ty thể. Khi ức chế sự chuyển hóa này, nồng độ axit béo trong cơ thể cao hơn. 

1.3 Kích thích tổng hợp Triglycerid

Các axit béo được dự trữ dạng Triglycerid. Sự giảm oxy hóa và gia tăng tổng hợp axit béo trong gan ở người nghiện rượu có thể dẫn đến tăng tổng hợp Triglyceride, dạng dự trữ chất béo chính trong gan. 

Triglyceride được đưa vào trong VLDL Lipoprotein để vận chuyển vào máu đi khắp cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, quá trình tạo VLDL bị suy giảm sau khi uống rượu, có thể dẫn đến sự tích tụ triglyceride trong tế bào gan và do đó phát triển gan nhiễm mỡ.

2. Gây Độc tính và Phản ứng Viêm

Độc tính trực tiếp: Rượu và các sản phẩm chuyển hóa (như Acetaldehyde) có tính độc cao, gây tổn thương trực tiếp tới tế bào gan.

Stress Oxy hóa và Viêm: Quá trình chuyển hóa rượu tạo ra nhiều gốc tự do gây Stress Oxy hóa và kích hoạt các phản ứng viêm mãn tính tại gan. Viêm kéo dài làm tổn thương gan và tăng tốc độ tích tụ mỡ.

Tóm lại: Uống nhiều rượu bia khiến gan “quá tải”, ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo. Gan phải tăng cường quá trình giải độc, tăng tích tụ mỡ vượt quá 5% trọng lượng gan, gây ra bệnh gan nhiễm mỡ. Đây là giai đoạn đầu tiên và thường có thể kiểm soát nếu người bệnh ngừng uống rượu bia, tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của nhân viên y tế.

*Tài liệu tham khảo:

Molecular mechanism of alcoholic fatty liver

XEM THÊM:

Hamotos – Giải pháp hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Nguyên nhân Cholesterol tăng cao trong máu.

1. Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan là cơ quan chính của cơ thể có chức năng xử lý chuyển hóa các chất dinh dưỡng, lọc và loại bỏ các chất độc. Gan khỏe mạnh chứa rất ít hoặc không có chất béo.

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ (chủ yếu là chất béo trung tính – Triglycerides) tích tụ quá nhiều trong tế bào gan, được chẩn đoán khi lượng mỡ vượt quá 5% trọng lượng của gan. Theo thời gian, gan nhiễm mỡ có thể dẫn đến xơ gan (sẹo).

2. Nguyên nhân chính gây Gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ được phân thành hai loại chính, xảy ra do các nguyên nhân khác nhau và thường liên quan đến lối sống không lành mạnh kéo dài:

2.1. Gan nhiễm mỡ do rượu (Alcoholic Fatty Liver Disease – AFLD)

Khi lượng rượu đi vào cơ thể, rượu sẽ được phân hủy, đào thải tại gan. Tuy nhiên, quá trình này có thể tạo ra nhiều chất chuyển hóa độc hại cho gan và cơ thể. Những chất này gây tổn thương, gây chết tế bào gan, tăng tình trạng viêm và làm yếu chức năng hệ miễn dịch. 

Thông thường, gan có thể tạo ra các tế bào mới để thay thế các tế bào cũ. Tuy nhiên, nếu bạn uống quá nhiều rượu, gan có thể không tái tạo kịp. Thay vào đó, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể bắt đầu. Uống càng nhiều rượu, gan càng tổn thương nặng hơn. 

Gan nhiễm mỡ là giai đoạn sớm nhất của bệnh gan liên quan đến rượu. Các giai đoạn sau là viêm gan do rượu và xơ gan.

2.2. Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD)

Trước đây, gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa là bệnh gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu (NAFLD) vì tình trạng gan nhiễm mỡ không liên quan đến việc tiêu thụ nhiều rượu. Các chuyên gia đã đổi tên tình trạng này để phản ánh mối liên quan giữa sự tích tụ mỡ trong gan . 

Các yếu tố rủi ro liên quan đến MASLD bao gồm:

Béo phì.

Bệnh tiểu đường loại 2 .

Huyết áp cao .

Rối loạn chuyển hóa lipid.

Buồng trứng đa nang

3. Triệu chứng của gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là bệnh âm thầm, ít hoặc không có triệu chứng. Nếu có triệu chứng, cơ thể có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu ở phía trên bên phải bụng.

4. Gan nhiễm mỡ được chẩn đoán như thế nào?

Vì gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng, nhân viên y tế có thể nhận thấy vấn đề. Khi nồng độ men gan cao khi xét nghiệm máu có thể là dấu hiệu cảnh báo cho thấy gan bị tổn thương.

Khi có nghi ngờ mắc gan nhiễm mỡ, bác sĩ có thể thực hiện:

• Tiền sử bệnh án bao gồm các câu hỏi về tình trạng bệnh, lượng rượu  và các loại thuốc đang dùng.
• Khám sức khỏe để kiểm tra các dấu hiệu viêm nhiễm, như gan to, hoặc các dấu hiệu xơ gan, như vàng da.
• Các thủ thuật chẩn đoán hình ảnh, bao gồm siêu âm, chụp CT (chụp cắt lớp vi tính) hoặc chụp cộng hưởng từ ( MRI ), để kiểm tra gan xem có dấu hiệu viêm và sẹo không. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm chuyên biệt gọi là FibroScan® để xác định lượng mỡ và mô sẹo trong gan.
• Sinh thiết gan (lấy mẫu mô) để xác định mức độ tiến triển của bệnh gan. Sinh thiết gan là cách duy nhất để phân biệt các loại viêm gan.

5. Các giai đoạn Gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ thường tiến triển qua 4 giai đoạn, xảy ra khi tình trạng rối loạn kéo dài và không được kiểm soát:

• Gan nhiễm mỡ đơn thuần (Steatosis): Chỉ có mỡ tích tụ, chưa gây viêm. Thường không có triệu chứng và có thể đảo ngược nếu thay đổi lối sống.
• Viêm gan nhiễm mỡ (Steatohepatitis – NASH/ASH): Mỡ tích tụ gây ra phản ứng viêm và tổn thương tế bào gan. Đây là giai đoạn có thể dẫn đến xơ hóa.
• Xơ hóa gan (Fibrosis): Mô sẹo bắt đầu hình thành xung quanh các tế bào gan bị tổn thương.
• Xơ gan (Cirrhosis): Mức độ xơ hóa nghiêm trọng, gan mất khả năng hoạt động. Đây là biến chứng cuối cùng, không thể hồi phục.

Tóm lại: Gan nhiễm mỡ xảy ra khi cơ thể mất khả năng cân bằng chuyển hóa chất béo, thường là do thói quen ăn uống thừa năng lượng và lạm dụng rượu bia kéo dài.

*Tài liệu tham khảo

Fatty Liver

Fatty Liver Stages – Types, Symptoms, Causes, Treatment Options

Fatty liver

Fatty liver disease (MASLD)

XEM THÊM:

HAMOTOS – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Nguyên nhân Cholesterol tăng cao trong máu

1. Chế độ ăn uống không lành mạnh

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến Cholesterol tăng cao. 

Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo làm tăng cường LDL – Cholesterol (LDL-C) ở gan:

• Tiêu thụ Chất béo Bão hòa cao: Có nhiều trong thịt đỏ, mỡ động vật, da gia cầm, bơ, và các sản phẩm từ sữa nguyên kem. Chất béo bão hòa tăng sản xuất LDL-C tại gan.
• Tiêu thụ Chất béo Chuyển hóa (Trans Fat): Có trong các loại thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh, bánh quy và bánh ngọt công nghiệp. Trans Fat đặc biệt nguy hiểm vì nó vừa làm tăng LDL-C vừa làm giảm HDL-C (Cholesterol tốt).
• Tiêu thụ quá nhiều Cholesterol từ thực phẩm: Các thực phẩm giàu Cholesterol như nội tạng động vật (óc, gan), mặc dù ít ảnh hưởng hơn chất béo bão hòa, nhưng vẫn góp phần làm tăng tổng lượng Cholesterol ở một số người.

2. Yếu tố di truyền, gia đình

Yếu tố di truyền đóng vai trò lớn với các chỉ số mỡ máu:

Tăng Cholesterol Máu Gia đình (Familial Hypercholesterolemia – FH): Đây là một rối loạn di truyền hiếm gặp khiến cơ thể không thể loại bỏ LDL-C khỏi máu một cách hiệu quả. Người mắc bệnh này có thể có mức LDL-C rất cao ngay từ khi còn trẻ, dù chế độ ăn uống lành mạnh.

3. Lối sống không lành mạnh

• Hút thuốc: Hút thuốc làm giảm cholesterol HDL, đặc biệt là ở phụ nữ, và làm tăng cholesterol LDL.
• Căng thẳng: Căng thẳng có thể làm tăng nồng độ một số hormone , chẳng hạn như corticosteroid . Những hormone này có thể khiến cơ thể bạn sản xuất nhiều cholesterol hơn.
• Rượu, bia: Uống quá nhiều rượu (hơn hai ly mỗi ngày đối với nam giới hoặc một ly mỗi ngày đối với phụ nữ) có thể làm tăng tổng lượng cholesterol trong máu.
• Mất ngủ: Ngủ ít hoặc ngủ không đủ giấc có thể làm giảm sức khỏe tim mạch.
• Thiếu hoạt động thể chất: Tập thể dục thường xuyên giúp tăng HDL-C (Cholesterol tốt) và giảm LDL-C. Ít vận động sẽ làm giảm khả năng này.
• Thừa cân hoặc Béo phì: Trọng lượng cơ thể dư thừa, đặc biệt là mỡ bụng, có xu hướng làm tăng LDL-C và Triglycerides, đồng thời giảm HDL-C.

4. Bênh lý và các loại thuốc

Một số bệnh lý nền có thể gây tăng Cholesterol thứ phát:

• Bệnh tiểu đường (Đái tháo đường): Thường đi kèm với tăng TG và giảm HDL-C.
• Suy giáp (Hypothyroidism): Tuyến giáp hoạt động kém có thể làm chậm quá trình loại bỏ LDL-C của cơ thể.
• Bệnh thận và Bệnh gan.
• Bệnh lupus ban đỏ
• Thừa cân và béo phì
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
• Ngưng thở khi ngủ

Một số loại thuốc điều trị các vấn đề sức khỏe khác có thể làm tăng mức cholesterol LDL “xấu” hoặc làm giảm mức cholesterol HDL “tốt”, bao gồm:

• Thuốc điều trị loạn nhịp tim , chẳng hạn như amiodarone
• Thuốc chẹn beta để giảm đau thắt ngực hoặc điều trị huyết áp cao
• Thuốc hóa trị được sử dụng để điều trị  bệnh ung thư
• Thuốc lợi tiểu, chẳng hạn như thiazide, để điều trị cao  huyết áp
• Thuốc ức chế miễn dịch thuốc, chẳng hạn như cyclosporine, để điều trị các bệnh viêm nhiễm hoặc để ngăn ngừa tình trạng đào thải sau khi ghép tạng
• Retinoid để điều trị mụn trứng cá
• Steroid, chẳng hạn như prednisone, để điều trị các bệnh viêm như lupus, viêm khớp dạng thấp và bệnh vẩy nến

Tóm lại, nguyên nhân gây tăng cholesterol trong máu kéo dài rất đa dạng. Sự tăng LDL-C kéo dài là nguy hiểm vì nó gây ra xơ vữa động mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Chúng ta cần phải kiểm soát các chỉ số mỡ máu từ sớm để có một sức khỏe tốt.

*Tài liệu tham khảo

Cholesterol

Bệnh tim mạch (CVD) ở Việt Nam

Blood Cholesterol

XEM THÊM:

Hamotos – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Các loại thực phẩm giàu cholesterol

Vậy, tại sao tăng Cholesterol trong thời gian dài lại xấu? Cùng DSV tìm hiểu ngay nhé!

1. Quá trình hình thành và phát triển mảng xơ vữa

– Lắng đọng LDL-Cholesterol: Khi nồng độ LDL tăng cao trong thời gian dài, LDL-Cholesterol dễ dàng và tích tụ tại lớp nội mạc thành động mạch. Từ đó, các mảng xơ vữa hình thành. 

– Phản ứng viêm, oxy hóa LDL-Cholesterol: LDL – Cholesterol tích tụ bị oxy hóa. Quá trình này kích thích phản ứng miễn dịch của cơ thể, kích thích đại thực bào.

– Hình thành các tế bào bọt: Quá trình đại thực bào trên sẽ hình thành các tế bào bọt. Các tế bào bọt sẽ hấp thụ LDL tạo các lớp dày trên mạc thành động mạch. Chúng có thể nhìn thấy bằng mắt thường dưới dạng các u vàng hoặc vệt mỡ màu vàng. Đây chính là các mảng xơ vữa cứng và dày. 

– Lõi hoại tử: Khi có lõi hoại tử, tổn thương là xơ vữa động mạch.

2. Các hậu quả nguy hiểm khi có mảng bám xơ vữa

Mảng xơ vữa phát triển trong nhiều năm (thường không có triệu chứng) và gây ra các vấn đề sau:

• Hẹp mạch máu: Mảng bám làm cho lòng động mạch bị thu hẹp lại, cản trở lưu lượng máu giàu oxy đến các cơ quan quan trọng. 

Hậu quả: Giảm cung cấp máu, oxy (thiếu máu cục bộ) đến tim, não hoặc các cơ quan khác.

• Giảm đàn hồi mạch: Thành động mạch trở nên cứng và kém linh hoạt (mất tính đàn hồi), làm tăng huyết áp và tăng áp lực lên tim.
• Tạo các cục máu đông: Mảng xơ vữa có thể bị nứt hoặc vỡ ra. Cơ thể sẽ tạo phản ứng “cầm máu” để “vá” vết nứt mạch máu. Vì vậy, có thể hình thành các cục máu đông. Cục máu đông có thể bịt kín hoàn toàn mạch máu.

3. Biến cố Tim mạch và Mạch máu Não

Chính cục máu đông hoặc sự hẹp tắc nghẽn nghiêm trọng gây ra các biến cố cấp tính sau, tùy thuộc vào vị trí mạch máu:

• Nhồi máu cơ tim (Đau tim): Xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch vành (cung cấp máu cho tim).
• Đột quỵ (Nhồi máu não): Xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch não (cung cấp máu cho não).
• Bệnh động mạch ngoại biên (PAD): Tắc nghẽn các động mạch ở chi dưới, gây đau đớn (đau cách hồi) và có nguy cơ hoại tử chi.

Do đó, tăng cholesterol kéo dài là “kẻ giết người thầm lặng” vì nó tiến triển âm thầm và có thể gây ra các biến cố nghiêm trọng mà không có dấu hiệu báo trước.

*Tài liệu tham khảo

What Is Atherosclerosis?

Mechanisms of Plaque Formation and Rupture

XEM THÊM:

HAMOTOS – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Các loại thực phẩm giàu Cholesterol

1. Các loại nội tạng động vật

Nội tạng là nhóm thực phẩm chứa lượng Cholesterol cao nhất:

Óc: Là bộ phận chứa hàm lượng Cholesterol cao nhất trong tất cả các loại thực phẩm, đặc biệt là óc lợn.

Gan: Là loại nội tạng chứa Cholesterol cao. Tuy nhiên, gan chứa ít chất béo bão hòa và giàu vitamin và khoáng chất như sắt, đồng, kẽm, vitamin A, B và D. Lượng vitamin A cao nên có thể gây dư thừa, tích tụ trong cơ thể nếu ăn thường xuyên. 

Các nội tạng khác như tim, cật, lòng (phủ tạng): Chứa nhiều Cholesterol và Purine.

2. Lòng đỏ trứng

Mặc dù, lượng calo có trong trứng khá thấp, giàu dinh dưỡng, nhưng hàm lượng Cholesterol trong lòng đỏ trứng lại cao. Một quả trứng kích thước trung bình có khoảng 200mg Cholesterol. 

Người có mỡ máu cao hoặc bệnh tim mạch cần hạn chế tiêu thụ lòng đỏ trứng (thường không quá 3-4 quả/tuần).

3. Thực phẩm từ sữa, chất béo động vật

Bơ động vật (Butter): Chứa nhiều Cholesterol và chất béo bão hòa.

Sữa nguyên kem (Full-fat milk): và các chế phẩm từ sữa nguyên kem như Kem tươi (Heavy cream), Phô mai béo.

Mỡ, Da động vật: Mỡ lợn, mỡ bò, da gà, da vịt.

4. Hải sản có vỏ

Một số loại hải sản có vỏ chứa Cholesterol cao hơn các loại cá và thịt trắng:

Tôm, tôm hùm, cua, mực: Có hàm lượng Cholesterol tương đối cao. Tuy nhiên, chúng lại chứa ít chất béo bão hòa, nên vẫn được coi là lựa chọn tốt hơn thịt đỏ nếu được chế biến bằng cách hấp hoặc luộc.

5. Thịt Đỏ và thịt Chế biến

Thịt đỏ: Thịt bò, thịt lợn (phần mỡ) chứa nhiều mỡ và vân mỡ nên không chỉ chứa Cholesterol cao mà còn chứa nhiều chất béo bão hòa.

Thịt chế biến: Xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói, ngoài việc chứa chất béo bão hòa cao, còn thường chứa Cholesterol và Trans fat cao.

Lời khuyên

Khi bị mỡ máu cao, bạn cần phải kiểm soát tốt chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Bữa ăn cần kiểm soát tốt lượng Cholesterol, Chất béo bão hòa và Chất béo chuyển hóa (Trans – fats) để không làm xấu thêm tình trạng mỡ máu.

*Tài liệu tham khảo

High cholesterol food

Worst Foods for High Cholesterol

XEM THÊM:

HAMOTOS – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Mỡ máu cao nên kiêng ăn gì

Dưới đây là các nhóm thực phẩm bạn nên kiêng hoặc hạn chế ăn khi bị mỡ máu cao:

1. Hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa, Cholesterol xấu

Chất béo bão hòa là chất béo không chứa liên kết đôi, thường rắn ở nhiệt độ thường. Đây là nhóm thực phẩm chính làm tăng LDL-C (Cholesterol xấu). Quá nhiều chất béo bão hòa trong chế độ ăn uống có thể dẫn đến bệnh tim và các vấn đề sức khỏe khác.

• Thịt đỏ và thịt chế biến: Thịt bò, thịt cừu, thịt lợn (phần mỡ), và các loại thịt đã qua chế biến như xúc xích, thịt xông khói, dăm bông, lạp xưởng.
• Nội tạng động vật: Óc, gan, lòng, tim, cật… Đây là nguồn Cholesterol bão hòa rất cao.
• Mỡ và da động vật: Mỡ lợn, mỡ gà, da gà, da vịt.
• Sản phẩm từ sữa béo nguyên kem: Sữa tươi nguyên kem, kem tươi, phô mai béo, bơ động vật. Nên chuyển sang dùng sữa tách béo hoặc ít béo.
• Lòng đỏ trứng: Nên hạn chế ăn, đặc biệt là nếu bạn đã có bệnh tim mạch.

2. Không nên sử dụng chất béo chuyển hóa (Transfat)

Chất béo chuyển hóa, hay axit béo chuyển hóa (TFA), là axit béo không bão hòa có nguồn gốc từ công nghiệp hoặc tự nhiên. 

Chất béo chuyển hóa được tạo ra khi dầu lỏng được chuyển thành chất béo rắn. Quá trình này được gọi là dầu hydro hóa một phần (PHO).

Chất béo chuyển hóa làm tắc nghẽn động mạch, làm tăng nguy cơ đau tim và tử vong. Theo khuyến cáo của WHO dành cho người lớn là hạn chế tiêu thụ chất béo chuyển hóa ở mức dưới 1% tổng lượng năng lượng nạp vào.

• Thực phẩm chiên rán công nghiệp: Gà rán, khoai tây chiên, gà tẩm bột, các loại bánh chiên.
• Thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn: Bánh quy, bánh ngọt công nghiệp, bánh nướng, đồ ăn nhanh, bỏng ngô bơ.

• Bơ thực vật (Margarine), shortening: Đặc biệt là các loại có ghi “dầu thực vật đã được hydrogen hóa một phần” (partially hydrogenated oil).

3. Hạn chế đường và tinh bột tinh chế

Tinh bột tinh chế là sản phẩm đã bị loại bỏ hoàn toàn cám, chất xơ và chất dinh dưỡng, chẳng hạn như bánh mì trắng, bột bánh pizza, mì ống, bánh ngọt,…

Các loại tinh bột này tiêu hóa rất nhanh nhưng lại chứa năng lượng lớn. Điều này làm tăng cao chỉ số đường huyết, thừa năng lượng và gây tích tụ mỡ.

Việc tiêu thụ quá nhiều đường và carbohydrate tinh chế là nguyên nhân chính gây tăng Triglycerides (TG) và tăng cân.

• Đường và đồ ngọt: Nước ngọt có gas, nước ép trái cây đóng hộp (giàu đường), kẹo, bánh kem.
• Tinh bột trắng: Cơm trắng, bánh mì trắng, bún, phở, mì gói (nên thay thế bằng ngũ cốc nguyên hạt, gạo nguyên cám).
• Đồ uống có cồn: Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu làm tăng chỉ số Triglycerides rất nhanh và mạnh.

Việc kiểm soát mỡ máu cần chế độ ăn khoa học, lối sống lạnh mạnh và sự tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định từ nhân viên y tế. Hãy bắt đầu điều chỉnh thực đơn của bạn để bảo về sức khỏe chính mình từ ngay hôm nay!

*Tài liệu tham khảo

Refined Carbs and Sugar: Choosing Healthier Unrefined Carbhydrates

Trans fat

Saturated Fat

Facts about saturated fats

XEM THÊM:

HAMOTOS – Giải pháp hỗ trợ hạ mỡ máu từ thiên nhiên

Đánh giá nguy cơ tim mạch bằng thang SCORE 2